(Chinhphu.vn) – Trong ngày đầu trả lời chất vấn tại Quốc hội, 13/6, hai Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường, Kế hoạch và Đầu tư nhìn chung đã giải đáp được nhiều vấn đề mà đại biểu Quốc hội chất vấn, phản ánh những mối quan tâm  và cả bức xúc của cử tri cả nước đối với lĩnh vực đất đai, môi trường, đầu tư, quản lý vốn đầu tư công…

Đã chỉ ra những tồn tại cần khắc phục trong ngành Tài nguyên và Môi trường

Theo ông Đỗ Xuân Trọng, giảng viên Khoa Pháp luật Kinh tế, Đại học Luật, Hà Nội, các câu hỏi đại biểu đưa ra trong phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường đã đi thẳng vào những vấn đề  hiện nay đang nhận được sự quan tâm của các tầng lớp nhân dân, các ngành, các cấp, các cơ quan nghiên cứu.

Phó Giáo sư - Tiến sĩ Phạm Minh Sơn, Trưởng khoa Khoa Quan hệ Quốc tế, Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Với thời gian trả lời giới hạn, những câu trả lời của Bộ trưởng đã cho thấy quan điểm của người đứng đầu  ngành là thừa nhận thực tại và hướng tới điều chỉnh, sửa đổi. Đồng thời, ông Trọng nhấn mạnh, để hiện thực hóa những giải pháp Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang đưa ra, cần cả sự đồng thuận, chia sẻ của nhiều ngành khác nữa, trong đó có Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Về cơ bản đồng tình với nội dung Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang trả lời, Phó Giáo sư,Tiến sĩ Phạm Minh Sơn, Trường khoa Khoa Quan hệ Quốc tế, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, các vướng mắc trong lĩnh vực đất đai như thu hồi, giải phóng mặt bằng, chuyển giao, chuyển đổi mục đích sử dụng đất… cần phải được giải quyết theo luật pháp, đảm bảo dân chủ, công khai, bình đẳng.

Theo Tiến sĩ Sơn, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do nhà nước là đại diện sở hữu. Tuy nhiên trách nhiệm, quyền hạn của các cấp chính quyền với tư cách là đại diện sở hữu trong việc thu hồi, chuyển giao đất còn nhiều điểm bất hợp lý. Do vậy, vấn đề lớn nhất hiện nay là làm rõ và giải quyết tốt mối quan hệ giữa chủ sở hữu (nhà nước) và người sở hữu quyền sử dụng đất (người dân, tổ chức, doanh nghiệp…).

Ông Nguyễn Tử Cương, Ủy viên thường vụ, Trưởng ban Phát triển thủy sản bền vững, Hội nghề cá Việt Nam

Cũng như ý kiến của rất nhiều cử tri, ông Nguyễn Tử Cương, Ủy viên thường vụ, Trưởng ban Phát triển thủy sản bền vững, Hội nghề cá Việt Nam đồng tình cao với đề xuất kéo dài thời gian sử dụng đất, mở rộng hạn mức sử dụng đất lên cao hơn 5-10 lần quy định hiện hành.

Ông Cương phân tích, nếu Nhà nước giao quyền sử dụng đất nông nghiệp cho nhân dân với thời gian hợp lý thì không chỉ giúp người dân yên tâm mở rộng đầu tư sản xuất với quy mô lớn, mà còn buộc họ phải có kế hoạch dưỡng đất để khai thác, sử dụng đất lâu dài hiệu quả do đặc thù của nghề nông, lâm, thủy sản là phải được đầu tư ổn định với thời gian dài mới đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Ông Cương dẫn chứng đối với việc trồng rừng, do thời hạn giao đất hiện nay là 20 năm nên người dân chỉ có thể trồng được các loại cây gỗ tạp, giá trị thấp, chứ không thể trồng được các loại cây gỗ có giá trị thương phẩm cao (như cây Lim hay những cây gỗ quý khác thì phải mất khoảng 70 năm mới có gỗ thương phẩm). Tương tự đối với nghề cá, nghề nông cũng vậy, nếu thời gian giao quyền sử dụng đất ngắn, tất dẫn tới hệ lụy người được giao đất sẽ tranh thủ bóc lột, khai thác cạn kiệt độ màu mỡ trong tài nguyên đất để thu lợi trước mắt, đến khi hết hạn sử dụng họ trả lại cho Nhà nước, lúc đó đất đã bị thoái hóa, bạc màu.

"Tuy nhiên, Bộ Tài nguyên và Môi trường cần nghiên cứu thấu đáo để tham mưu cho cấp có thẩm quyền quy định thời gian giao đất và hạn mức tích tụ đất phù hợp với từng loại hình sản xuất", ông Cương bày tỏ.

Ông Nguyễn Duy Lượng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam

“Nếu Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang đưa ra những phân tích sâu hơn về các vấn đề chất vấn thì tăng tính thuyết phục hơn”, là ý kiến của ông Nguyễn Duy Lượng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam.

Ông Lượng chia sẻ, Bộ trưởng mới chỉ đề cập đến ô nhiễm môi trường làng nghề, còn những nguyên nhân khác thì chưa đề cập đến như ô nhiễm từ các nhà máy chế biến nông sản, chăn nuôi, từ nguồn thức ăn thừa của thủy sản, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, khai thác rừng, khoáng sản...

Từ góc độ Hội Nông dân, ông Lượng đề xuất Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng các Bộ liên quan cần rà soát, điều chỉnh các khu công nghiệp phù hợp với ngành, vùng; ưu tiên thu hút đầu tư công nghệ sạch; xây dựng chính sách khuyến khích doanh nghiệp, khu công nghiệp sản xuất sạch, tiết kiệm năng lượng, nghiên cứu tập trung xây dựng khu công nghiệp thân thiện môi trường; phân công, phân cấp trách nhiệm rõ ràng với các vi phạm về vấn đề môi trường; rà soát, bổ sung, tiếp tục điều chỉnh các văn bản pháp luật về môi trường; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý các doanh nghiệp ở khu công nghiệp.

Còn theo ông Lưu Văn Dần, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam bày tỏ, phần trả lời về vấn đề ô nhiễm môi trường làng nghề, Bộ trưởng cần làm rõ hơn nữa các giải pháp để ngăn chặn tình trạng các doanh nghiệp đã lấy danh nghĩa làng nghề làm ảnh hưởng tới môi trường như nung vôi, lò gạch, khai thác đá, nhựa tái chế, sắt thép gia công, chất thải y tế,...

Phân định rõ hơn trách nhiệm trong lĩnh vực đầu tư

Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Vũ Đình Ánh

Sau phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh tại hội trường, Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong (Viện Nghiên cứu phát triển KT-XH Hà Nội) nhận xét: “Bộ trưởng đã trả lời khá đầy đủ, khá thuyết phục và rành mạch về đa số những câu hỏi dành cho ông”.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Phong cũng cho rằng, trong buổi chất vấn, nếu Bộ trưởng làm rõ vai trò của Bộ trong việc tư vấn danh mục các dự án đầu tư do địa phương và các Bộ tập hợp  thành kế hoạch đầu tư quốc gia hàng năm; cũng như vai trò tư vấn về cắt giảm đầu tư công, về quản lý các tập đoàn kinh tế Nhà nước thì phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng sẽ đầy đặn hơn, thỏa mãn cử tri hơn.

Còn đối với Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Vũ Đình Ánh, phần trả lời của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư về trách nhiệm trong đầu tư của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước là hoàn toàn chính xác.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong (Viện Nghiên cứu phát triển KT-XH Hà Nội)

Theo Tiến sĩ Ánh, khi chúng ta trao quyền quá lớn cho lãnh đạo các tập đoàn, tổng công ty nhưng lại không xác định rõ trách nhiệm của họ và của cơ quan giám sát thì đó sẽ là một lỗ hổng trong quản lý khiến không ít tập đoàn, tổng công ty sai phạm, thậm chí sai phạm kéo dài và nghiêm trọng. Từ việc không xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị thì việc xử lý cũng sẽ không được tốt và quyết liệt.

“Với trách nhiệm của người đứng đầu một Bộ có vai trò quan trọng trong điều hành, quản lý về kinh tế đất nước, Bộ trưởng cần có thêm đề xuất quy định pháp lý, cơ chế, chính sách để khắc phục tình trạng này”, Tiến sĩ Ánh nói.

Về một số vấn đề xung quanh 3 dự án ODA của Đan Mạch, Tiến sĩ Ánh mong muốn Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với phía Đan Mạch để xử lý một cách công khai, minh bạch, vừa tôn trọng phía bạn, vừa giải thích rõ để cho phía Đan Mạch hiểu và sẵn sàng cương quyết xử lý nếu có vi phạm. Việc xử lý cần dựa trên những cơ sở pháp lý Việt Nam và quốc tế, kể cả các qui định về kinh tế tài chính để làm rõ những kết luận của kiểm toán phía Đan Mạch.

Ông Nguyễn Hồ Cảnh, Chủ tịch UBND huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An

Bày tỏ sự đồng tình, nhất trí với những nội dung Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư đã trả lời tại phiên chất vấn trực tiếp. Dưới góc nhìn của lãnh đạo một địa phương, ông Nguyễn Hồ Cảnh, Chủ tịch UBND huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An cũng có thêm một vài kiến nghị.

Theo ông Cảnh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần có thêm những biện pháp thiết thực để đánh giá đúng thực trạng công tác đầu tư công trên phạm vi toàn quốc trong thời gian qua để có giải pháp phù hợp cho đầu tư công trong thời gian tới có hiệu quả hơn. Và không chỉ đối với các dự án lớn mà  với cả các dự án vừa và nhỏ tại các địa phương, rất cần Bộ Kế hoạch và Đầu tư có những quyết sách, chỉ đạo về đường hướng để việc đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, theo hình thức cuốn chiếu và phải lồng ghép với các chương trình dự án trên địa bàn để thực hiện.

Song song với đó, ông Cảnh mong muốn tiếp tục giảm bớt các thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực của Bộ trong đầu tư, xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước. Có biện pháp giám sát chặt chẽ việc lập dự án, tổ chức đấu thầu, kiểm toán, thanh quyết toán, quản lý tài sản công sau xây dựng ở các địa phương, đơn vị.

Tiến sĩ Nguyễn Hồng Lân (Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam)

Tiến sĩ Nguyễn Hồng Lân (Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho rằng, phiên chất vấn của Bộ trưởng đã đi vào những vấn đề đang được nhân dân, cử tri và xã hội quan tâm.

Theo Tiến sĩ Lân, cần quy định đối với các dự án lớn, dự án có vốn đầu tư từ bao nhiêu trở lên của các tập đoàn, tổng công ty phải có thêm ý kiến của Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Tuy nhiên cũng phải đảm bảo rằng các đề xuất, ý kiến của Bộ không làm chậm, ảnh hưởng đến tiến độ và việc thực hiện dự án.

Đồng thời, cần thể hiện được vai trò giám sát của Bộ đối với các dự án lớn. Khi những dự án đã có ý kiến của Bộ nhưng để xảy ra các vấn đề ngoài mong muốn thì cần làm rõ trách nhiệm cá nhân có sai phạm liên quan.

Đồng tình với trả lời của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư về vấn đề tư chất, năng lực cán bộ, ông Nguyễn Công Hường, công tác tại Viện Chiến lược thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng ngoài nguyên nhân pháp luật chưa thật hoàn thiện thì sai phạm phần lớn liên quan đến phẩm chất con người, biết rõ luật pháp mà vẫn cố tình vi phạm. Do đó, ông Hường mong muốn, sau phiên chất vấn này, không chỉ Bộ Kế hoạch và Đầu tư mà tất cả các Bộ, ngành khác, những cơ quan đang thực thi nhiệm vụ chăm lo, bảo vệ cuộc sống người dân cần đặc biệt quan tâm nhiều hơn nữa đến công tác cán bộ. “Quyền lực phải đi liền với trách nhiệm, nhất là với những tập đoàn, tổng công ty lớn giữ vị trí chủ chốt trong nền kinh tế thì trách nhiệm càng cần được phân định rõ ràng”, ông Hường chia sẻ quan điểm.

Phòng Thông tin phản ánh của tổ chức, công dân