(Chinhphu.vn) - Theo Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), xây dựng là lĩnh vực có số lượng tranh chấp chiếm tỷ lệ cao mà VIAC đã thụ lý. Vì vậy, việc nắm rõ các quy định pháp luật trước khi ký hợp đồng xây dựng sẽ giúp hạn chế những vụ kiện tụng đáng tiếc xảy ra.
Tại Hội thảo “Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng sửa đổi - tranh chấp các hoạt động xây dựng” do VIAC tổ chức ngày 14/8 tại TPHCM, ông Trần Trịnh Tường, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Xây dựng), Trọng tài viên VIAC cho biết, Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 đã có hiệu lực. Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định 63/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu. Tiếp đó, Luật Xây dựng sửa đổi cũng vừa được Quốc hội khóa III thông qua. Như vậy, theo Luật Đấu thầu mới đã có những sửa đổi tác động sâu rộng đến các hoạt động trong lĩnh vực xây dựng.

Đây là những văn bản pháp lý quan trọng liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp, đặc biệt là liên quan đến hoạt động đấu thầu của các dự án đầu tư phát triển; các hoạt động mua sắm sử dụng vốn Nhà nước từ 30% trên tổng mức đầu tư của dự án hoặc dưới 30% nhưng tổng vốn lớn hơn 500 tỷ đồng; các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP); các dự án liên quan đến sử dụng đất; những dự án trong nước và có vốn đầu tư nước ngoài mà trong hợp đồng có cam kết áp dụng theo luật Việt Nam.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Hiệp, Trưởng ban Ban quản lý xây dựng Trung tâm triển lãm quy hoạch TP.HCM (nguyên Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM) cho rằng, có nhiều điểm quan trọng nhưng các doanh nghiệp (DN) chưa quan tâm khi ký hợp đồng xây dựng. Đó là, hợp đồng không ghi rõ xuất xứ thiết bị nên dễ bị thiệt thòi và dẫn tới kiện tụng; biến động tỷ giá ngoại tệ; trượt giá vật tư thiết bị; thời điểm thanh toán… nhiều khi chưa được đề cập đầy đủ trong hợp đồng và nếu có thì còn sơ sài, chưa chi tiết dẫn đến những tranh chấp, kiện tụng làm trì hoãn quá trình thi công, ảnh hưởng tới tiến độ công trình và thiệt hại cho DN.

Vì vậy, theo ông Trần Trịnh Tường, từ nay các DN khi ký kết hợp đồng trong hoạt động xây dựng cần chú ý đến những yếu tố điều chỉnh theo quy định của Luật Đấu thầu. Khi lựa chọn hình thức hợp đồng phải dựa trên những điều kiện và tính chất cụ thể của từng gói thầu. Theo đó, đối với hợp đồng trọn gói nên xác định rõ từng công đoạn, công việc cụ thể một cách chi tiết ngay từ thời điểm ký hợp đồng.

Còn theo ông Nguyễn Văn Hiệp, trong thời gian tới, hoạt động xây dựng sẽ chịu nhiều tác động mạnh mẽ từ những bổ sung, sửa đổi của Luật Xây dựng. Theo đó, phần căn cứ hợp đồng cần ghi đầy đủ các Nghị định hướng dẫn thi hành luật của Chính phủ. Riêng với những dự án liên quan đến góp vốn bằng quyền sử dụng đất để xác định phạm vi điều chỉnh cần xác định cả giá trị quyền sử dụng đất trong tổng mức đầu tư của dự án.

Đồng thời, các DN cần chú ý khi áp dụng các phương pháp điều chỉnh giá và khối lượng hợp đồng. Đây là những quy định quan trọng về pháp lý nên cần ghi rõ trong hợp đồng thời điểm xác định đơn giá gốc nhằm xác định đơn giá vật tư.

“So với luật cũ, Luật Xây dựng 2013 vừa được thông qua đã được cụ thể, chi tiết hóa và phù hợp với điều kiện phát sinh mới trong ngành xây dựng, đặc biệt là hoạt động đấu thầu. Đây sẽ là những căn cứ, cơ sở vững chắc để các DN sử dụng trong khi ký kết và thực hiện hợp đồng nhằm tránh những tranh chấp làm ảnh hưởng tới quá trình sản xuất, kinh doanh của DN xây dựng nói riêng và nền kinh tế nói chung”, ông Nguyễn Văn Hiệp nhấn mạnh .

Thanh Thủy